شناختند . بعد از تعارفات رسمى ، به وزير گفتم بعد از آنكه ما چندين جا از مملكت عثمانى را سياحت كرديم ، دولت ما كه از سلطنت آغا محمد شاه مطلع شد ، ما را به ملاقات وزير وى فرستاد ، تا بعضى مطالب را به ايشان بگوئيم . پس شروع كرديم به مطالب و آنچه مأمور بوديم ، گفتيم . وزير در كمال دقت گوش مىداد . ذكر نموديم دربارهء دو عهدنامه‌اى كه فيما بين دولت ايران و فرانسه بسته شده بود ، و عهدنامهء آخرى كه در پاريس به توسط فرستادهء ايران به امضاء رسيد در باب منافعى كه دولتين را از اين عهدنامهء اتحاد حاصل مىشود ، و در صورتى كه جنگى و نزاعى در ميان نباشد ، و صحبتى بسيار طولانى كرديم . بعد از آن از دولت عثمانى كه مصرحا مأمور بوديم ، صحبت كرديم . وزير حسب دلخواه به ما جواب مىداد . در فقرهء عثمانى بسيار خردمندانه سخن گفت كه معلوم بود كمال اطلاع و آگاهى را دارد . اظهار دلخورى كرد كه چرا دولت عثمانى با دولت روس مصالحه كرد و « قرم » « 15 » را از دست بداد . به ما خبر داد كه آغا محمد شاه در بهار با تمام قشون خود به محاربهء روس عزيمت دارد ، زيرا آنها جسارت و سبقت كرده به ما حمله آورده و « دربند » و « باكو » را متصرف شده‌اند . در اين محل مناسب ديديم كه از معاهده‌اى كه در تاريخ هزار و هفتصد و هشتاد مسيحى [ 1198 ق ] ميان هراقليوس [ هراكليوس ] و امپراتور روس بسته شد ، ذكرى كنيم . وزير گفت اطلاع دارم . خواستيم در اين فقره كه چرا شاه گرجستان را تصرف كرد ، و باز تخليه كرد ، اظهار تعجبى نماييم ، اما ملاحظه كرديم كه گفتن به اين نحو قدرى خشونت دارد . عنوان كلام را به اين‌طور شروع كرديم كه منافع زيادى و بسيارى از براى شاه در نگهدارى مملكت گرجستان است كه اگر اين مملكت را ضميمهء ممالك محروسه فرمايند و عقد معاهده دوستى و اتحاد را با دولت عثمانى نمايند تا يكى از بنادر درياى سياه در تصرف دولت ايران باشد ، مىتوان بلاواسطه با دول اروپا مراوده كرده ، و آنچه [ مواد لازم است ] ، از آنها بگيرند و در عوض ابريشم گيلان و اخشاب « 16 » و عقاقير « 17 » خراسان و پشم كرمان و مس كه در ايران فراوان است ، بدهند . وزير جواب داد كه گرجستان را هر وقت بخواهيم مىگيريم . در جواب گفتيم كه بنابر معاهدهء

--> ( 15 ) . قرم - كريمه ( Krimm ) ( 16 ) . اخشاب - چوبهاى خوشبو ( 17 ) . عقاقير - گياهان دارويى ( Drogues - Matieres Medicales )